Trong một trận đấu đối kháng, cách tính điểm Taekwondo là yếu tố quan trọng quyết định kết quả của mỗi hiệp và toàn bộ trận đấu. Không giống việc chỉ dựa vào số lần ra đòn, điểm số trong Taekwondo được xác định dựa trên loại kỹ thuật, vị trí tấn công, mức độ hợp lệ của đòn đánh và các tình huống phạt Gam-jeom.

Đối với người mới tập, việc hiểu cách tính điểm Taekwondo sẽ giúp vận động viên biết đòn nào có giá trị cao, vì sao một cú đá vào thân chỉ được 2 điểm nhưng một cú đá xoay có thể mang lại 4 điểm, hoặc tại sao một lỗi của đối phương lại có thể giúp mình được cộng thêm 1 điểm.

Theo bộ Competition Rules & Interpretation của World Taekwondo có hiệu lực từ ngày 30/9/2024, hệ thống điểm trong thi đấu đối kháng quy định điểm dựa trên các kỹ thuật hợp lệ vào vùng thân và đầu. Hệ thống này cũng sử dụng PSS – hệ thống giáp điện tử – để hỗ trợ xác định nhiều tình huống ghi điểm.

Lưu ý: Bài viết tập trung vào thi đấu đối kháng Kyorugi theo luật World Taekwondo (WT). Một số giải phong trào, giải cấp CLB hoặc giải trẻ có thể áp dụng điều lệ riêng, vì vậy vận động viên nên kiểm tra điều lệ của giải trước khi thi đấu.

Cách tính điểm Taekwondo cơ bản trong thi đấu đối kháng

Để hiểu cách tính điểm Taekwondo, trước tiên cần nắm được các nhóm điểm chính. Theo luật WT, một trận đấu có thể ghi điểm bằng đòn đấm hợp lệ vào thân, đá hợp lệ vào thân, đá hợp lệ vào đầu, đá xoay vào thân và đá xoay vào đầu. Ngoài ra, đối thủ nhận Gam-jeom cũng mang lại 1 điểm cho người còn lại.

Như vậy, cách tính điểm Taekwondo không đơn giản là “đánh trúng đối thủ càng nhiều càng tốt”. Giá trị của từng đòn phụ thuộc vào kỹ thuật và vùng ghi điểm. Một vận động viên có thể tung rất nhiều đòn nhưng nếu các đòn đó không chạm đúng vùng tính điểm hoặc không đáp ứng điều kiện hợp lệ thì điểm số vẫn không được công nhận.

Điểm đặc biệt đáng chú ý là các đòn xoay có giá trị cao hơn đòn đá thông thường. Một cú đá xoay hợp lệ vào thân được 4 điểm, trong khi đá thường vào thân được 2 điểm. Nếu cú đá xoay hợp lệ trúng vùng đầu, vận động viên có thể nhận 5 điểm.

1. Đòn đấm vào thân được bao nhiêu điểm?

Trong cách tính điểm Taekwondo, đòn đấm hợp lệ vào vùng thân được tính 1 điểm. Đây là kỹ thuật có giá trị điểm thấp nhất trong hệ thống ghi điểm cơ bản nhưng vẫn đóng vai trò quan trọng trong chiến thuật thi đấu.

Theo luật WT, kỹ thuật đấm được hiểu là đòn đấm thẳng sử dụng phần đốt ngón tay của bàn tay nắm chặt. Đòn đấm được phép tấn công vào khu vực thân được bảo vệ bởi giáp thân, nhưng không được tấn công trực tiếp vào vùng cột sống.

Điều này có nghĩa là vận động viên không thể dùng mọi kiểu đánh bằng tay để ghi điểm. Đòn đấm phải thuộc kỹ thuật được phép và chạm vào vùng tính điểm phù hợp.

Trong thực tế, đấm thân thường được sử dụng ở khoảng cách gần hoặc trong những tình huống đối thủ để lộ khoảng trống. Mặc dù chỉ được 1 điểm, đòn đấm có thể giúp vận động viên duy trì áp lực, tạo nhịp tấn công và tích lũy điểm số.

Vì vậy, khi tìm hiểu cách tính điểm Taekwondo, người mới không nên bỏ qua đòn đấm chỉ vì nó có giá trị thấp. Trong một trận đấu có điểm số sát nhau, một hoặc hai cú đấm hợp lệ cũng có thể tạo ra sự khác biệt.

2. Đá vào thân được tính bao nhiêu điểm?

Một cú đá hợp lệ vào vùng thân được tính 2 điểm. Đây là một trong những cách ghi điểm phổ biến nhất trong thi đấu đối kháng Taekwondo.

Theo quy định, vùng thân tính điểm là phần được giáp thân màu xanh hoặc đỏ bảo vệ. Đòn đá phải sử dụng kỹ thuật được phép và tạo ra mức tác động phù hợp để hệ thống ghi điểm hoặc trọng tài xác nhận.

Trong cách tính điểm Taekwondo, đá thân thường được sử dụng nhiều vì có sự cân bằng giữa độ an toàn, tốc độ và khả năng ghi điểm. Các kỹ thuật như Ap Chagi, Dollyo Chagi hoặc những biến thể đá thân có thể được sử dụng tùy theo khoảng cách và tình huống.

Tuy nhiên, chỉ đưa chân chạm vào giáp không đồng nghĩa chắc chắn được 2 điểm. Trong các trận đấu sử dụng PSS, hệ thống điện tử sẽ hỗ trợ xác định tính hợp lệ, vị trí tiếp xúc và mức tác động cần thiết. Các ngưỡng cảm biến có thể được điều chỉnh theo hạng cân, giới tính và nhóm tuổi.

3. Đá vào đầu được bao nhiêu điểm?

Một cú đá hợp lệ vào vùng đầu được tính 3 điểm. Đây là một trong những kỹ thuật có giá trị cao và thường tạo ra bước ngoặt trong trận đấu.

Luật WT quy định vùng đầu được tính từ khu vực phía trên xương đòn và chỉ được phép sử dụng kỹ thuật bằng chân để tấn công.

Vì vậy, nếu một vận động viên dùng tay đánh vào đầu đối thủ thì đây không phải là cách ghi điểm hợp lệ mà có thể bị xử phạt. Trong cách tính điểm Taekwondo, đá đầu có giá trị cao hơn đá thân vì kỹ thuật này khó thực hiện hơn và đòi hỏi khả năng kiểm soát khoảng cách, tốc độ, thăng bằng và độ chính xác tốt.

Một cú đá đầu thành công cũng thường tạo ra sự thay đổi lớn về tâm lý. Nếu đang bị dẫn điểm, vận động viên có thể rút ngắn khoảng cách bằng một đòn đá đầu hợp lệ.

4. Đá xoay vào thân được tính 4 điểm

Một trong những điểm quan trọng nhất khi tìm hiểu cách tính điểm Taekwondo là hệ thống điểm dành cho các kỹ thuật xoay.

Theo luật WT, đá xoay hợp lệ vào thân được tính 4 điểm, cao hơn 2 điểm so với một cú đá thân thông thường.

Đá xoay là những kỹ thuật sử dụng chuyển động xoay của cơ thể để tạo lực và thay đổi hướng tấn công. Back Kick hay Dwichagi là một ví dụ. WT giải thích rằng để Dwichagi được xem là kỹ thuật đá xoay, phần đầu và vai phải thực hiện chuyển động xoay cùng với kỹ thuật đá.

Điều này rất quan trọng vì không phải cứ đá ra phía sau là mặc nhiên được tính là đá xoay. Nếu kỹ thuật không đáp ứng yêu cầu về chuyển động xoay, điểm kỹ thuật bổ sung có thể không được công nhận.

Trong thực chiến, các đòn xoay có khả năng mang lại nhiều điểm nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro cao. Nếu thực hiện sai thời điểm, vận động viên có thể mất thăng bằng hoặc để lộ khoảng trống cho đối thủ phản công.

5. Đá xoay vào đầu được tính 5 điểm

Theo cách tính điểm Taekwondo của WT, một cú đá xoay hợp lệ vào đầu được tính 5 điểm. Đây là mức điểm cao nhất cho một kỹ thuật ghi điểm trực tiếp trong bảng điểm cơ bản.

Một đòn đá xoay đầu thành công có thể nhanh chóng thay đổi cục diện trận đấu. Chẳng hạn, nếu một vận động viên đang bị dẫn 3 điểm nhưng thực hiện được một cú đá xoay đầu hợp lệ, điểm số có thể đảo chiều ngay lập tức.

Tuy nhiên, để nhận được 5 điểm, kỹ thuật phải đáp ứng đầy đủ điều kiện ghi điểm. Không phải mọi cú đá có chuyển động xoay đều được tính 5 điểm. Kỹ thuật phải là kỹ thuật được phép, tiếp xúc đúng vùng tính điểm và được xác nhận là hợp lệ.

Đây cũng là lý do các vận động viên chuyên nghiệp dành nhiều thời gian luyện khả năng xoay người, kiểm soát khoảng cách và nhận biết thời điểm ra đòn.

6. Gam-jeom là gì và vì sao đối thủ bị phạt lại giúp bạn có điểm?

Một nội dung rất quan trọng trong cách tính điểm Taekwondo là Gam-jeom.

Gam-jeom là hình thức phạt được trọng tài áp dụng đối với các hành vi vi phạm luật. Theo quy định WT, mỗi Gam-jeom được tính 1 điểm cho đối thủ.

Ví dụ, nếu A đang có 5 điểm và B đang có 6 điểm. B thực hiện một hành vi bị phạt Gam-jeom. Khi đó A được cộng thêm 1 điểm, đưa tỷ số lên 6–6.

Các hành vi có thể dẫn đến Gam-jeom bao gồm vượt đường biên, ngã, né tránh hoặc trì hoãn trận đấu, nắm hoặc đẩy đối thủ, đá dưới thắt lưng, đánh đối thủ sau lệnh Kal-yeo, dùng tay đánh vào đầu, tấn công bằng đầu gối hoặc tấn công đối thủ đã ngã.

Vì vậy, cách tính điểm Taekwondo không chỉ phụ thuộc vào khả năng tấn công. Khả năng kiểm soát hành vi và thi đấu đúng luật cũng có ảnh hưởng trực tiếp đến điểm số.

Gam-jeom có thể quyết định cả trận đấu

Nếu một vận động viên liên tục nhận Gam-jeom, lợi thế của đối phương sẽ tăng lên ngay cả khi người đó không trực tiếp ghi điểm bằng kỹ thuật.

Theo bộ luật WT được sử dụng làm cơ sở cho bài viết, nếu một vận động viên nhận 10 Gam-jeom, trọng tài có thể tuyên bố vận động viên đó thua bằng quyết định phạt. Trong hệ thống best-of-three, nếu một vận động viên nhận 5 Gam-jeom trong một hiệp, đối thủ được tuyên bố thắng hiệp đó.

Do đó, khi thi đấu, việc hạn chế lỗi không kém phần quan trọng so với việc chủ động tấn công.

Cách tính điểm Taekwondo thông qua giáp điện tử PSS

Công nghệ đã trở thành một phần quan trọng trong cách tính điểm Taekwondo hiện đại. Tại những giải đấu sử dụng PSS, giáp điện tử giúp phát hiện và ghi nhận nhiều tình huống tiếp xúc hợp lệ.

PSS là viết tắt của Protector and Scoring System, tức hệ thống bảo vệ và ghi điểm. Hệ thống này được tích hợp vào giáp thân và có thể kết hợp với hệ thống cảm biến ở đầu, cùng với tất cảm biến để hỗ trợ nhận diện các cú đá hợp lệ.

Theo luật WT, việc xác định tính hợp lệ, mức tác động và vùng tiếp xúc của các kỹ thuật bằng chân chủ yếu được thực hiện thông qua hệ thống điện tử, trong khi đòn đấm và điểm cộng thêm của các kỹ thuật xoay được trọng tài biên ghi nhận bằng thiết bị chấm điểm thủ công.

Nếu không sử dụng PSS, toàn bộ điểm số có thể được xác định bằng thiết bị chấm điểm thủ công của các trọng tài.

Điều này giải thích tại sao người xem đôi khi thấy một cú đá trúng giáp nhưng bảng điểm chưa cộng ngay. Không phải mọi cú chạm đều đạt ngưỡng ghi điểm. Hệ thống phải xác định kỹ thuật và mức tác động theo tiêu chuẩn của trận đấu.

Vì sao đá trúng nhưng không được tính điểm?

Đây là câu hỏi rất thường gặp khi tìm hiểu cách tính điểm Taekwondo.

Một cú đá có thể nhìn bằng mắt thường như đã chạm vào đối thủ nhưng vẫn không được cộng điểm. Nguyên nhân có thể là đòn đánh không thuộc kỹ thuật được phép, chạm ngoài vùng tính điểm hoặc chưa đạt điều kiện cần thiết của hệ thống ghi điểm.

Đối với vùng thân, WT quy định điểm được trao khi kỹ thuật được phép tác động vào vùng ghi điểm với mức lực phù hợp. Với vùng đầu, kỹ thuật bằng chân phải chạm vào vùng tính điểm.

Trong các trận đấu có PSS, thiết bị điện tử đóng vai trò quan trọng trong việc xác định những điều kiện này. Vì vậy, vận động viên không nên chỉ tập trung vào việc “chạm” mà cần tập trung vào chất lượng, độ chính xác và cách thực hiện kỹ thuật.

Khi nào điểm bị hủy?

Cách tính điểm Taekwondo còn bao gồm quy định về việc hủy điểm.

Nếu vận động viên thực hiện một hành vi bị cấm và hành vi đó liên quan trực tiếp đến cú đánh ghi điểm, trọng tài có thể tuyên bố lỗi và hủy điểm vừa ghi được. Quy định này nhằm bảo đảm vận động viên không thể cố tình sử dụng một hành động phạm luật để tạo lợi thế ghi điểm.

Ví dụ, nếu một vận động viên có hành vi phạm luật trước rồi ngay sau đó thực hiện cú đá ghi điểm và hai hành động có liên quan đến nhau, điểm số có thể bị vô hiệu.

Điều này cho thấy cách tính điểm Taekwondo không chỉ là phép cộng đơn thuần. Điểm phải được xác định dựa trên cả kỹ thuật và tính hợp lệ của quá trình thực hiện.

Cách tính điểm Taekwondo trong một trận đấu

Theo luật WT được tham chiếu, trong hệ thống thi đấu thông thường, điểm của trận đấu được tính dựa trên tổng điểm của ba hiệp. Riêng với thể thức best-of-three, kết quả trận đấu được xác định dựa trên số hiệp mà mỗi vận động viên giành chiến thắng thay vì đơn giản cộng toàn bộ điểm của ba hiệp.

Đây là điểm mà người mới thường nhầm lẫn.

Ví dụ, ở một thể thức tính tổng điểm, nếu sau các hiệp một vận động viên có tổng điểm cao hơn thì người đó có lợi thế về điểm số.

Trong khi đó, với thể thức 3 hiệp thắng 2, vận động viên cần giành chiến thắng ở hai hiệp để thắng trận. Vì vậy, điểm số của từng hiệp có ý nghĩa riêng.

Nói cách khác, khi tìm hiểu cách tính điểm Taekwondo, cần xác định trước giải đấu đang sử dụng thể thức thi đấu nào.

Ví dụ cách tính điểm Taekwondo dễ hiểu

Giả sử trong một tình huống thi đấu, vận động viên A thực hiện một cú đá thân hợp lệ và được 2 điểm. Sau đó A tiếp tục thực hiện một cú đá đầu hợp lệ và được thêm 3 điểm.

Lúc này A có tổng cộng:

2 + 3 = 5 điểm.

Nếu đối thủ B sau đó nhận một Gam-jeom, A được cộng thêm 1 điểm.

Tổng điểm của A lúc này là:

5 + 1 = 6 điểm.

Nếu A tiếp tục thực hiện một cú đá xoay hợp lệ vào thân, A được thêm 4 điểm và nâng tổng số lên:

6 + 4 = 10 điểm.

Nếu sau đó A thực hiện một cú đá xoay đầu hợp lệ, A tiếp tục nhận thêm 5 điểm:

10 + 5 = 15 điểm.

Qua ví dụ này có thể thấy cách tính điểm Taekwondo dựa trên từng tình huống ghi điểm cụ thể. Các kỹ thuật có độ khó và giá trị chiến thuật cao như đá xoay thường mang lại nhiều điểm hơn.

Bảng tổng hợp cách tính điểm Taekwondo

Bảng trên là phần quan trọng nhất đối với người mới muốn ghi nhớ cách tính điểm Taekwondo. Có thể nhớ theo quy luật đơn giản: đấm thân 1 – đá thân 2 – đá đầu 3 – đá xoay thân 4 – đá xoay đầu 5.

Chiến thuật thi đấu dựa trên cách tính điểm Taekwondo

Hiểu cách tính điểm Taekwondo không chỉ giúp vận động viên theo dõi bảng điểm mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chiến thuật.

Trong một trận đấu, vận động viên cần biết lúc nào nên ưu tiên những kỹ thuật có tỷ lệ thành công cao và lúc nào nên tìm kiếm những kỹ thuật có giá trị điểm lớn. Ví dụ, đá thân thường có mức rủi ro thấp hơn so với một kỹ thuật xoay đầu nhưng giá trị cũng thấp hơn.

Một vận động viên đang dẫn điểm có thể ưu tiên kiểm soát khoảng cách, duy trì thế trận và tránh những lỗi không cần thiết. Ngược lại, người đang bị dẫn có thể phải chủ động tấn công nhiều hơn để tìm kiếm những cú đá đầu hoặc đá xoay có giá trị cao.

Tuy nhiên, việc cố gắng liên tục thực hiện các đòn 4 hoặc 5 điểm không phải lúc nào cũng là lựa chọn tốt. Nếu kỹ thuật có tỷ lệ thành công thấp, vận động viên có thể mất thăng bằng, để lộ khoảng trống hoặc thậm chí nhận Gam-jeom.

Vì vậy, cách tính điểm Taekwondo cần được kết hợp với chiến thuật, thể lực, khả năng đọc trận đấu và trình độ kỹ thuật.

Những lỗi người mới thường hiểu sai về cách tính điểm Taekwondo

Một trong những hiểu lầm phổ biến nhất là cho rằng cứ đá trúng đối thủ là được điểm. Trên thực tế, cú đá phải đáp ứng các điều kiện về kỹ thuật, vùng tấn công và mức tác động phù hợp.

Một hiểu lầm khác là cho rằng đá đầu luôn được 3 điểm. Điều này chỉ đúng với đá đầu thông thường. Nếu là một cú đá xoay đầu hợp lệ, giá trị là 5 điểm theo luật WT được tham chiếu.

Nhiều người cũng nhầm rằng Gam-jeom là “trừ 1 điểm” khỏi người phạm lỗi. Cách hiểu chính xác hơn là Gam-jeom được tính thành 1 điểm cho đối thủ.

Ngoài ra, không phải mọi cú đá xoay đều mặc nhiên nhận điểm cộng của kỹ thuật xoay. WT quy định điểm bổ sung cho đá xoay không có giá trị nếu cú đá xoay đó không được PSS xác nhận là một cú ghi điểm hợp lệ.

Người mới nên học cách tính điểm Taekwondo như thế nào?

Đối với người mới, cách đơn giản nhất để ghi nhớ cách tính điểm Taekwondo là bắt đầu với 5 mức điểm cơ bản.

Hãy nhớ chuỗi:

1 điểm – đấm thân.
2 điểm – đá thân.
3 điểm – đá đầu.
4 điểm – đá xoay thân.
5 điểm – đá xoay đầu.

Sau đó bổ sung quy tắc Gam-jeom = 1 điểm cho đối thủ.

Khi đã nhớ được bảng điểm, người tập nên xem các trận đấu Kyorugi thực tế để quan sát cách điểm số thay đổi sau từng kỹ thuật. Việc kết hợp giữa xem trận đấu và luyện tập thực tế sẽ giúp người mới hiểu nhanh hơn so với chỉ học thuộc lý thuyết.

Đặc biệt, người tập nên học cách phân biệt giữa đòn đá thông thường và đòn đá xoay, bởi đây là yếu tố tạo ra sự khác biệt lớn về giá trị điểm.

Cách tính điểm Taekwondo có thay đổi theo từng giải không?

Có thể có. Mặc dù World Taekwondo đưa ra hệ thống luật chuẩn cho các giải đấu thuộc phạm vi WT, từng giải đấu có thể có điều lệ vận hành riêng hoặc áp dụng thể thức phù hợp với nhóm tuổi, cấp độ và quy mô giải.

Bản thân WT quy định rằng các giải đấu được WT, liên đoàn châu lục hoặc hiệp hội thành viên tổ chức hoặc công nhận phải tuân thủ hệ thống luật của WT; việc sửa đổi một phần luật cần có sự chấp thuận theo quy định.

Vì vậy, nếu tham gia một giải Taekwondo phong trào, giải CLB, giải học sinh hoặc giải địa phương, vận động viên nên đọc điều lệ trước khi thi đấu.

Đây là điều đặc biệt quan trọng đối với trẻ em và người mới bởi một số giải có thể sử dụng cách tổ chức, trang thiết bị hoặc thể thức thi đấu khác với các giải WT cấp cao.

Câu hỏi thường gặp về cách tính điểm Taekwondo

1. Cách tính điểm Taekwondo cơ bản gồm những mức nào?

Cách tính điểm Taekwondo theo luật WT được tham chiếu gồm 1 điểm cho đấm thân, 2 điểm cho đá thân, 3 điểm cho đá đầu, 4 điểm cho đá xoay thân và 5 điểm cho đá xoay đầu. Ngoài ra, mỗi Gam-jeom của đối thủ mang lại 1 điểm.

2. Đá vào thân Taekwondo được mấy điểm?

Một cú đá hợp lệ vào vùng thân được tính 2 điểm. Nếu là kỹ thuật đá xoay hợp lệ vào thân, điểm số là 4 điểm.

3. Đá vào đầu được bao nhiêu điểm?

Đá đầu thông thường được tính 3 điểm. Nếu thực hiện một kỹ thuật đá xoay hợp lệ vào đầu, vận động viên được 5 điểm.

4. Đấm trong Taekwondo có được tính điểm không?

Có. Đấm thẳng hợp lệ vào vùng thân tính điểm được 1 điểm. Tuy nhiên, đấm vào đầu không phải kỹ thuật ghi điểm hợp lệ và có thể bị xử phạt.

5. Gam-jeom trong Taekwondo là gì?

Gam-jeom là hình thức phạt dành cho các hành vi vi phạm luật. Mỗi Gam-jeom được tính 1 điểm cho đối thủ.

6. Vì sao đá trúng giáp nhưng không có điểm?

Không phải mọi cú chạm đều được tính điểm. Kỹ thuật phải hợp lệ, chạm đúng vùng ghi điểm và đáp ứng các điều kiện ghi điểm của hệ thống PSS hoặc trọng tài.

Kết luận

Nắm rõ cách tính điểm Taekwondo giúp người tập hiểu được bản chất của thi đấu đối kháng thay vì chỉ tập trung vào việc ra đòn. Mỗi kỹ thuật có giá trị khác nhau tùy theo vùng tấn công và cách thực hiện. Theo luật WT được tham chiếu, đấm thân được 1 điểm, đá thân 2 điểm, đá đầu 3 điểm, đá xoay thân 4 điểm và đá xoay đầu 5 điểm; mỗi Gam-jeom của đối thủ cũng mang lại 1 điểm.

Quan trọng hơn, cách tính điểm Taekwondo phải được hiểu cùng với quy định về kỹ thuật hợp lệ, vùng ghi điểm, PSS, Gam-jeom và thể thức thi đấu. Khi hiểu rõ những nguyên tắc này, người tập sẽ dễ dàng theo dõi bảng điểm, phân tích chiến thuật và chủ động hơn khi bước vào một trận Kyorugi.

Đối với người mới, hãy bắt đầu bằng việc ghi nhớ công thức 1–2–3–4–5, sau đó luyện tập khả năng kiểm soát khoảng cách, độ chính xác và thời điểm ra đòn. Một vận động viên giỏi không chỉ biết cách ghi nhiều điểm mà còn phải biết cách ghi điểm đúng luật, hạn chế Gam-jeom và kiểm soát thế trận.

Nguồn tham khảo: Bộ WT Competition Rules & Interpretation, phiên bản có hiệu lực từ 30/09/2024, trong đó Điều 11 quy định kỹ thuật/vùng được phép, Điều 12 quy định điểm hợp lệ, Điều 13 quy định cách chấm điểm và Điều 14 quy định Gam-jeom.